Kennisbank · 8 min lezen
EWS-score: wat is het en hoe bereken je hem?
De EWS-score (Early Warning Score, in het Nederlands vroege waarschuwingsscore) is een optelsom van punten voor de vitale functies, waarmee je ziet dat een patiënt achteruitgaat: hartfrequentie, systolische bloeddruk, ademhalingsfrequentie, saturatie, temperatuur en bewustzijn, op de EWS-kaart aangevuld met urineproductie en je niet-pluisgevoel. Hoe verder een waarde van normaal af zit, hoe meer punten. De totaalscore bepaalt hoe vaak je opnieuw meet en wanneer je de arts belt.
Wat is de EWS-score en wat betekent EWS?
EWS staat voor Early Warning Score, letterlijk een vroege waarschuwingsscore. De score op de EWS-kaart bestaat uit deze onderdelen:
- Hartfrequentie, systolische bloeddruk, ademhalingsfrequentie, temperatuur en bewustzijn (AVPU): per parameter 0 tot 3 punten, afhankelijk van hoe ver de waarde van normaal af zit.
- Saturatie: 3 punten als die lager is dan 90 procent ondanks zuurstoftherapie.
- Urineproductie: 1 punt bij minder dan 75 ml in 4 uur.
- Niet-pluisgevoel: 1 punt als je het niet vertrouwt, ook al zijn de getallen rustig.
- Totaalscore: de optelsom bepaalt hoe vaak je opnieuw meet en wanneer je de arts belt, volgens het protocol van je instelling.
Waarom en wanneer gebruik je de EWS?
Bij elke controleronde op een verpleegafdeling, minimaal één keer per dienst, en altijd als een patiënt achteruitgaat of als je het niet vertrouwt. De score maakt een verslechtering zichtbaar voordat die aan het bed opvalt, en geeft je een getal om mee te bellen. In de wijk en het verpleeghuis werkt dezelfde tabel; alleen de belregels verschillen.
De EWS-tabel: punten per parameter
EWS is geen universeel gestandaardiseerde score
De grenswaarden, de puntverdeling en de escalatieafspraken hieronder gelden voor deze kaart en kunnen afwijken van het protocol van je eigen instelling. Sommige varianten gebruiken andere parameters of een andere puntentelling. Het lokale protocol is altijd leidend.Op deze kaart geef je per parameter 0, 1, 2 of 3 punten. Het groene vak is normaal; hoe verder naar de buitenkant van de tabel, hoe meer punten. Tel daarna alle punten op, inclusief urineproductie en niet-pluisgevoel.
| Parameter | 3 | 2 | 1 | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hartfrequentie (per min) | < 40 | 41–50 | 51–100 | 101–110 | 111–130 | > 130 | |
| Systolische bloeddruk (mmHg) | < 70 | 71–80 | 81–100 | 101–180 | 181–200 | > 200 | |
| Ademhalingsfrequentie (per min) | < 9 | 9–14 | 15–20 | 21–30 | > 30 | ||
| Temperatuur (°C) | < 35,1 | 35,1–36,0 | 36,1–38,0 | 38,1–38,5 | > 38,5 | ||
| Bewustzijn (AVPU) | Verward, geagiteerd of onrustig | A (alert) | V (reageert op aanspreken) | P (reageert op pijn) | U (geen reactie) |
| Aanvullend | Punten |
|---|---|
| Saturatie | Lager dan 90% ondanks zuurstoftherapie: 3 punten |
| Urineproductie | Minder dan 75 ml in 4 uur: 1 punt |
| Niet-pluisgevoel | Je vertrouwt het niet, ook al zijn de getallen rustig: 1 punt |
Dezelfde tabel hangt ook goed aan de muur van de afdeling: download de gratis EWS-poster in A3 (pdf) of in A2 (pdf).
Wat betekent een EWS-score van 1, 2 of 3?
Op de EWS-kaart doe je bij een score van 1 hetzelfde als bij 0: je beoordeelt de patiënt elke 4 uur opnieuw. Bij een 2 wordt dat elke 3 uur, en vanaf 3 neem je direct contact op met de arts. Dat is de escalatieroute op de achterkant van de kaart, als voorbeeld; werkt je afdeling met een andere route, dan volg je het protocol van je afdeling. In de tabel zie je per score ook hoe je met de punten van de voorkant aan dat getal komt.
| EWS | Voorbeelden | Op deze kaart |
|---|---|---|
| 0 | Alle waarden in het groene vak, en geen punt voor urine of niet-pluisgevoel. | Elke 4 uur opnieuw beoordelen. |
| 1 | Eén waarde één vak naast het groene, zoals een hartfrequentie van 101 tot 110 of een temperatuur van 38,1 tot 38,5. Ook minder dan 75 ml urine in 4 uur of je niet-pluisgevoel geeft 1 punt. | Elke 4 uur opnieuw beoordelen, net als bij 0: alles onder 2 valt in dezelfde stap. |
| 2 | Twee keer 1 punt, of één waarde in een vak van 2 punten, zoals een ademfrequentie van 21 tot 30. | Elke 3 uur opnieuw beoordelen. |
| 3 | Bijvoorbeeld drie keer 1 punt, een 1 en een 2, of één waarde in een vak van 3 punten, zoals een systolische bloeddruk onder 70. | Neem direct contact op met de arts of arts-assistent. De arts beoordeelt de patiënt binnen 30 minuten en maakt een behandelplan; binnen 60 minuten moet daar zichtbaar effect van zijn. |
| 4 of hoger | Meer afwijkingen tegelijk, zoals bij meneer De Vries in het rekenvoorbeeld hieronder: EWS 7. | Hetzelfde als bij 3. Boven 3 kent de kaart geen aparte stap. |
Wat er gebeurt als dat effect uitblijft, staat bij de escalatieroute hieronder. De hoogste score op deze kaart is 19: hartfrequentie, systolische bloeddruk, ademhalingsfrequentie, saturatie en bewustzijn elk 3 punten, de temperatuur 2, en de urineproductie en je niet-pluisgevoel elk 1.
Wanneer bel je de arts?
Op de achterkant van de EWS-kaart staat een escalatieroute als voorbeeld. Dit zijn protocolspecifieke afspraken, geen algemene EWS-regels: de intervallen, de belgrens en de tijden waarbinnen de arts beoordeelt, verschillen per instelling. De kaart gaat uit van scoren minimaal één keer per dienst en altijd bij klinische achteruitgang.
| Totaalscore | Wat je doet (escalatieroute van deze kaart) |
|---|---|
| EWS lager dan 2 | Patiënt elke 4 uur opnieuw beoordelen. |
| EWS 2 | Patiënt elke 3 uur opnieuw beoordelen. |
| EWS 3 of hoger | Neem direct contact op met de arts of arts-assistent. De arts beoordeelt de patiënt binnen 30 minuten en maakt een behandelplan. Binnen 60 minuten moet daar zichtbaar effect van zijn. |
| Geen effect binnen 60 minuten | De arts belt het spoedinterventieteam (SIT of MET). Belt de arts niet, dan doe jij dat. Deze stap geldt vooral in ziekenhuizen; in de wijk of het verpleeghuis is de huisarts of specialist ouderengeneeskunde de volgende stap. |
In het verpleeghuis en de wijk
Bij de laatste stap, het spoedinterventieteam (SIT) bellen, staat op de kaart dat die veelal voor ziekenhuizen geldt. In het verpleeghuis en de wijk is de huisarts of de specialist ouderengeneeskunde de volgende stap. De tabel en de punten gebruik je in de ouderenzorg op dezelfde manier; welke belregels er gelden, staat in het protocol van je organisatie.
EWS-score berekenen: een rekenvoorbeeld
Meneer De Vries, 71 jaar, dag 2 na een darmoperatie. Je meet: hartfrequentie 112, bloeddruk 105/62, ademhalingsfrequentie 22, temperatuur 38,3, saturatie 94% met 2 liter zuurstof, hij is alert, maar plukt aan de lakens.
| Parameter | Waarde | Punten |
|---|---|---|
| Hartfrequentie | 112 | 2 |
| Systolische bloeddruk | 105 | 0 |
| Ademhalingsfrequentie | 22 | 2 |
| Temperatuur | 38,3 | 1 |
| Saturatie | 94% met 2 liter zuurstof | 0 |
| Bewustzijn | alert, maar onrustig | 1 |
| Niet-pluisgevoel | ja | 1 |
| Totaal | 7 |
EWS 7: je belt direct de arts. De optelsom bevestigt wat je al voelde, en zonder de score had je misschien tot de volgende controleronde gewacht.
Wat zeg je als je de arts belt?
Je volgt de zinnen van de SBAR-kaart en vult in wat je bij meneer De Vries hebt gemeten.
Situation: “Ik bel over meneer De Vries, 71 jaar, kamer 8. Het probleem waar ik over bel is een EWS van 7. Vitale functies zijn: hartfrequentie 112, bloeddruk 105/62, ademfrequentie 22, saturatie 94% met 2 liter zuurstof, temperatuur 38,3, en hij is alert, maar onrustig. Ik maak me zorgen over zijn pols en zijn ademhaling.”
Background: “Hij is dag 2 na een darmoperatie.”
Assessment: “Ik weet niet wat het probleem is, maar hij plukt aan de lakens en ik vertrouw het niet.”
Recommendation: “Ik denk dat je nu moet langskomen om hem te zien en beleid moet maken. Wat kan ik verder doen?”
Repeat-back: je herhaalt de afspraken, met wie wat wanneer doet, hoe vaak je de vitale functies meet en bij welke waarden je opnieuw belt. Noteer ze op het afsprakenblad.
Volgens de route op de EWS-kaart beoordeelt de arts meneer De Vries binnen 30 minuten en maakt een behandelplan. Hoe je zo'n gesprek opbouwt, lees je in het artikel over de SBAR-methode.
De EWS-kaart en de SBAR-kaart zitten allebei in de Verpleegkundigenset van de Set van 5. Zit je op een zorgopleiding, dan staat de EWS-kaart ook in de Studentenset.
Waar het in de praktijk misgaat
1. De ademhalingsfrequentie wordt geschat in plaats van geteld
De ademhalingsfrequentie is een belangrijke vroege indicator van klinische verslechtering en moet daarom betrouwbaar worden gemeten. Toch wordt hij het vaakst op het oog ingevuld, meestal als 16. Tel een volle minuut, zonder dat de patiënt het merkt: kijk naar de borstkas terwijl je de pols voelt.
2. Zuurstof wordt niet meegewogen
Een saturatie van 94% met kamerlucht is een andere situatie dan 94% met 4 liter zuurstof. Noteer daarom altijd hoeveel zuurstof een patiënt krijgt, en meld het bij de overdracht: saturatie 94% met 4 liter. Zakt de saturatie ondanks zuurstof onder de 90%, dan is dat op zichzelf al 3 punten.
3. Een lage totaalscore stelt gerust terwijl het beeld niet klopt
De EWS is een hulpmiddel. Je eigen blik blijft nodig, en daarom staat het niet-pluisgevoel als volwaardig punt op de kaart. Een niet-pluisgevoel kan aanleiding zijn om te escaleren, ook wanneer de EWS laag is. Benoem dan wat je klinisch zorgen baart.
EWS, MEWS of NEWS2: wat is het verschil?
EWS is de verzamelnaam voor alle vroege-waarschuwingsscores. De MEWS (Modified Early Warning Score) is de variant die het VMS Veiligheidsprogramma in Nederland heeft verspreid. De Britse NEWS2 werkt met dezelfde parameters, maar met andere grenswaarden, een vaste 2 punten voor extra zuurstof en een aparte saturatieschaal voor mensen met COPD. Ziekenhuizen kiezen er één en passen hem soms aan; vandaar dat de afkapwaarden hierboven op details kunnen afwijken van jullie protocol.
Waarom wordt er op sommige afdelingen een andere variant van de EWS gebruikt?
Elke instelling stelt haar eigen EWS-protocol vast, vaak op basis van de MEWS of de NEWS2 en aangevuld met eigen belregels (bijvoorbeeld: bij toekenning van 3 punten aan één enkele parameter altijd bellen). De kaart volgt de meest gebruikte versie. Werk je op een afdeling met een eigen variant, dan kun je die als kaart op maat laten maken, met jullie eigen waarden en belnummers.
Wat de EWS niet doet
De score zegt niets over de oorzaak. Een EWS van 5 bij een patiënt met koorts na een operatie vraagt om ander handelen dan een EWS van 5 bij een bloeding. De score zegt alleen: dit is het moment om te kijken en te bellen. Wat er daarna gebeurt, is klinisch redeneren en overleg, bij voorkeur volgens SBAR, zodat de arts in één keer alles hoort.
- Meet altijd alle parameters. Een EWS zonder ademhalingsfrequentie is geen EWS.
- Schrijf de score op met de tijd erbij, ook als hij 0 is. Een trend zegt meer dan één meting.
- Zeg bij de overdracht welke parameter het getal maakt; een losse 4 zegt de arts weinig.
Veelgestelde vragen
Wat is een normale EWS-score?
Een EWS-score van 0 is normaal: alle parameters vallen in het groene vak. Op de EWS-kaart horen 0 en 1 bij dezelfde stap: bij een score onder 2 beoordeel je de patiënt elke 4 uur opnieuw. Bij 2 wordt dat elke 3 uur en vanaf 3 neem je direct contact op met de arts. Dat is de escalatieroute van deze kaart; het protocol van je afdeling gaat voor.
Wat betekent een EWS-score van 1?
Een EWS-score van 1 betekent op de EWS-kaart dat je de patiënt elke 4 uur opnieuw beoordeelt, net als bij 0: de kaart rekent alles onder 2 tot dezelfde stap. Dat ene punt komt van één waarde die één vak naast het groene valt, van minder dan 75 ml urine in 4 uur of van je niet-pluisgevoel. Heeft je afdeling een andere route, dan volg je het protocol.
Wat betekent een EWS-score van 3?
Een EWS-score van 3 betekent op de EWS-kaart dat je direct contact opneemt met de arts of arts-assistent. Je komt op 3 met bijvoorbeeld drie keer 1 punt, of met één waarde in een vak van 3 punten. De arts beoordeelt de patiënt volgens de kaart binnen 30 minuten en maakt een behandelplan; binnen 60 minuten moet daar zichtbaar effect van zijn. Volg het protocol van je afdeling.
Wat is de hoogste EWS-score?
De hoogste EWS-score die je op de EWS-kaart kunt halen, is 19. Je telt dan per rij het hoogste aantal punten op: 3 voor hartfrequentie, systolische bloeddruk, ademhalingsfrequentie, saturatie en bewustzijn, 2 voor temperatuur en 1 voor zowel urineproductie als niet-pluisgevoel. Voor wat je doet, kent de kaart boven 3 geen aparte stap: vanaf 3 neem je direct contact op met de arts. Volg het protocol van je afdeling.
Bij welke EWS-score bel je de arts?
Dat legt het escalatieprotocol van je instelling vast. Op de kaart staat als voorbeeld: vanaf een totaalscore van 3 direct contact met de arts, beoordeling binnen 30 minuten en binnen 60 minuten zichtbaar effect. Een niet-pluisgevoel kan op zichzelf reden zijn om te escaleren, ook bij een lage score.
Hoe vaak meet je de EWS?
Volgens het protocol van je afdeling. De kaart geeft als voorbeeld: minimaal één keer per dienst en altijd bij klinische achteruitgang, en vaker naarmate de score hoger is. De precieze intervallen verschillen per instelling.
Wat is het verschil tussen EWS, MEWS en NEWS2?
EWS is de verzamelnaam. MEWS (Modified Early Warning Score) is de variant die in Nederlandse ziekenhuizen het meest wordt gebruikt. NEWS2 is de Britse standaard met iets andere grenswaarden en een aparte saturatieschaal voor COPD-patiënten. De opzet is hetzelfde: punten per parameter, optellen, handelen op het totaal.
Telt een niet-pluisgevoel mee in de EWS-score?
Ja, op de EWS-kaart telt je niet-pluisgevoel als 1 punt mee in de totaalscore. Je geeft dat punt als je het niet vertrouwt, ook al zijn de getallen rustig. Zo kan het de score van 2 naar 3 tillen, en vanaf 3 neem je op deze kaart direct contact op met de arts. Een niet-pluisgevoel kan ook bij een lage score aanleiding zijn om te escaleren.
De kaart voor aan je uniform
Meten is weten: EWS
Alles uit dit artikel staat op deze kaart: 7 × 12 cm, afneembaar kunststof, met een clip aan je pak. Voor € 4,95, of als onderdeel van de Set van 5 (€ 23,95, clip inbegrepen) en de Pick & Click met twintig kaarten.
Werk je bij een leerhuis, opleiding of op een afdeling? Laat de EWS-kaart op maat maken met jullie eigen afkapwaarden, belnummers en logo, of bestel de bestaande kaart voor het hele team tegen staffelprijs. Kaarten op maat · Zakelijk bestellen
