Kennisbank · 6 min lezen
Wondzorg volgens TIME en het WCS-kleurenmodel
TIME is de volgorde waarin je een wond beoordeelt en rapporteert: Tissue (weefsel), Infection (infectie), Moisture (vocht) en Edge (wondranden). Het WCS-kleurenmodel deelt wonden in op kleur, rood, geel of zwart, en koppelt daar het behandeldoel aan. Samen geven ze je een compleet wondbeeld en de richting voor de behandeling.
De wondbeoordeling volgens TIME
De voorkant van de kaart geeft per letter de punten die je beoordeelt en rapporteert. Loop ze in deze volgorde af, elke keer dat je het verband wisselt.
| TIME | Rapportage |
|---|---|
| T · tissue (weefsel) |
|
| I · infection (infectie) |
|
| M · moisture (vocht) |
|
| E · edge (wondranden) |
|
Onder de tabel staat op de kaart een zin die je niet mag overslaan: houd altijd rekening met onderliggende factoren zoals diabetes, recent ontvangen chemotherapie, roken, slechte voedingstoestand en bedlegerigheid. Die factoren verklaren waarom een wond die er volgens TIME netjes uitziet toch niet geneest, en horen daarom in je rapportage thuis.
De I is de langste lijst, en dat is niet toevallig
Roodheid, warmte, zwelling en pijn zijn de klassieke ontstekingstekens, maar bij een wond die al langer bestaat zijn de subtiele signalen belangrijker: weefsel dat snel bloedt bij aanraking, een geur die er eerst niet was, een wond die stilstaat of ineens meer pijn doet. Meld elk van die signalen; de arts of wondconsulent beoordeelt of er een kweek of antibiotica nodig is.Het WCS-kleurenmodel: rood, geel, zwart
De achterkant van de kaart deelt wonden in op de kleur van het weefsel in het wondbed. Elke kleur heeft eigen kenmerken en een eigen behandeldoel.
| Kleur | Kenmerken | Doel |
|---|---|---|
| Rood |
| Beschermen en de juiste vochtigheid creëren, door gebruik van absorberende, regulerende of hydraterende producten. |
| Geel |
| Reinigen en absorberen van wondvocht door gebruik van absorberende, regulerende of hydraterende producten. Zo nodig gebruik van antibacteriële middelen. Eventueel wondkweek afnemen. |
| Zwart |
| Nat: necrose verweken en verwijderen. Droog: droog houden en korst eraf laten vallen. |
Twee kanttekeningen staan op de kaart zelf. De meest overheersende kleur bepaalt de behandeling: een wond is zelden helemaal één kleur, dus kijk naar het grootste oppervlak. En het model is niet geschikt voor brandwonden en oncologische ulcera; daar gelden aparte protocollen en meestal een eigen specialist.
Het model zegt bewust niets over merken of specifieke verbanden. Het geeft het doel: beschermen, reinigen, verweken of drogen. Welk product daarbij hoort, staat in het wondformularium van je instelling, en dat gaat voor.
Zo rapporteer je een wond in vier zinnen
Wie TIME aanhoudt, schrijft vanzelf een rapportage die de volgende dienst kan vergelijken met de vorige. Een voorbeeld bij een decubituswond op de stuit.
Voorbeeldrapportage volgens TIME
T: Wond op de stuit, 3 × 2 cm, diepte 0,5 cm, overwegend geel met een rode rand van ongeveer een halve centimeter, weefsel vitaal.
I: Lichte roodheid rond de wond, geen warmte of zwelling, geen geur, geen pus, patiënt geeft geen toename van pijn aan.
M: Vochtig, verband was bij verwijderen matig doorgeslagen.
E: Wondranden intact, niet ondermijnd, aan de bovenzijde begint de epidermis zich te sluiten.
Meet de wond met een liniaal of meetlatje (de rand van de kaart heeft er een) en noteer lengte, breedte en diepte in centimeters. Maak een foto als dat op jouw afdeling is afgesproken, met een meetlint en datum in beeld, en sla hem op volgens de afspraak over privacy en dossier. Een foto naast de tekst laat in één oogopslag zien of de wond vooruitgaat.
Drie dingen die vaak misgaan
1. Alleen de kleur noemen, zonder maten
“Gele wond, verband gewisseld” zegt over een week niets meer. Zonder lengte, breedte en diepte kan niemand beoordelen of de wond kleiner wordt. Meet bij elke verbandwissel, of minimaal volgens de frequentie in het wondbehandelplan, en schrijf de getallen op.
2. Infectiesignalen als normaal bestempelen
Een beetje roodheid rond een wond hoort erbij, wordt vaak gezegd. Maar roodheid die toeneemt, een geur die verandert of weefsel dat ineens snel bloedt, zijn signalen die je meldt, ook als je ze zelf niet verontrustend vindt. De lijst onder de I op de kaart is bedoeld om ze systematisch af te lopen, niet om ze weg te wegen.
3. Het verband kiezen vóór de beoordeling
Het is verleidelijk om hetzelfde verband te pakken als gisteren. Maar een wond die van geel naar rood is gegaan, heeft een ander doel gekregen: niet meer reinigen, maar beschermen. Beoordeel eerst volgens TIME, bepaal dan de kleur en het doel, en kies pas daarna het product uit het formularium. Bij twijfel overleg je met de wondconsulent.
- Rapporteer in de volgorde T, I, M, E, elke keer, zodat rapportages vergelijkbaar zijn.
- Noem de onderliggende factoren erbij: diabetes, roken, voeding, chemotherapie, bedlegerigheid.
- Bij een wond die twee weken niet vooruitgaat: overleg, en vraag of een wondkweek of een andere aanpak nodig is.
Hoe vaak beoordeel je een wond volgens TIME?
Bij elke verbandwissel kijk je naar alle vier de letters; een volledige rapportage met maten en foto doe je minimaal volgens de frequentie in het wondbehandelplan, vaak wekelijks. Verandert de wond tussendoor, bijvoorbeeld meer vocht, geur of pijn, dan rapporteer je dat direct. Het protocol van je afdeling bepaalt de precieze frequentie.
Veelgestelde vragen
Waar staat TIME voor?
Tissue (weefsel), Infection (infectie), Moisture (vocht) en Edge (wondranden). Het is een geheugensteun voor de wondbeoordeling: per letter beschrijf je wat je ziet, in die volgorde, zodat je rapportage compleet is en je collega dezelfde punten kan vergelijken.
Wat betekent een rode, gele of zwarte wond?
Rood is een granulerende wond die geneest en bescherming nodig heeft. Geel is een wond met fibrinebeslag die gereinigd moet worden en waarbij pus op infectie kan wijzen. Zwart is necrotisch weefsel dat niet kan genezen en dat, afhankelijk van nat of droog, verweekt en verwijderd of juist droog gehouden wordt.
Kun je TIME en WCS samen gebruiken?
Ja, ze vullen elkaar aan. TIME bepaalt wat je beoordeelt en rapporteert, het WCS-model vertaalt de kleur van het weefsel (de T van TIME) naar een behandeldoel. In de praktijk beschrijf je de wond volgens TIME en kies je de richting van de behandeling met het kleurenmodel, binnen het protocol van je afdeling.
Wat als een wond meerdere kleuren heeft?
Dan bepaalt de meest overheersende kleur de behandeling, zo staat het ook op de kaart. Een wond die voor het grootste deel geel is met een klein zwart randje behandel je als gele wond, en je vermeldt de necrose in je rapportage, zodat de verandering te volgen is.
De kaart voor aan je uniform
Wondzorg: TIME/WCS
Alles uit dit artikel staat op deze kaart: 7 × 12 cm, afneembaar kunststof, met een clip aan je pak. Voor € 4,95, of als onderdeel van de Set van 5 (€ 23,95, clip inbegrepen) en de Pick & Click met twintig kaarten.
Werk je bij een leerhuis, opleiding of op een afdeling? Laat de Wondzorg TIME en WCS-kaart op maat maken met jullie eigen afkapwaarden, belnummers en logo, of bestel de bestaande kaart voor het hele team tegen staffelprijs. Kaarten op maat · Zakelijk bestellen
