Kennisbank · 8 min lezen
CTG beoordelen volgens FIGO en de Apgar-score: classificatie in tabel
De CTG-classificatie volgens FIGO deelt een cardiotocogram in vier groepen in: normaal, suboptimaal, abnormaal en preterminaal. Je beoordeelt daarvoor de hartfrequentie van het kind, de variabiliteit en de deceleraties. Na de geboorte beoordeel je het kind met de Apgar-score: vijf onderdelen van 0 tot 2 punten, op 1, 5 en 10 minuten.
Wat is de CTG-classificatie volgens FIGO?
Een CTG, voluit cardiotocogram, registreert tegelijk de hartslag van het ongeboren kind en de weeën. Om het CTG op dezelfde manier te beoordelen, gebruik je de classificatie van de FIGO, de internationale vereniging van gynaecologen en verloskundigen. Op de voorkant van de kaart Verloskunde staat die classificatie met vier groepen:
- Normaal: alles in orde, gewoon doorgaan met bewaken.
- Suboptimaal: één kenmerk wijkt af. Een combinatie van verschillende suboptimale kenmerken betekent een abnormaal CTG.
- Abnormaal: het kind heeft het mogelijk zwaar; de gynaecoloog beoordeelt het CTG.
- Preterminaal: totaal verlies aan variabiliteit en reactiviteit. De baring wordt getermineerd, met onmiddellijke medebeoordeling door de gynaecoloog.
Per groep kijk je naar drie dingen: de hartfrequentie, de variabiliteit en de deceleraties.
CTG beoordelen: de begrippen
Basale hartfrequentie
De gemiddelde hartslag van het kind tussen de weeën door, zonder de acceleraties en deceleraties. Je drukt hem uit in slagen per minuut, op de kaart bpm (beats per minute).
Variabiliteit
De kleine schommelingen van de hartslag rond de basale hartfrequentie, de bandbreedte van de lijn. Een gezond kind heeft een lijn die steeds een beetje op en neer gaat: volgens de kaart 5 tot 25 slagen. Een vlakke lijn (minder dan 5 slagen) of een heel grillige lijn (meer dan 25, saltatoir patroon) wijkt af.
Acceleraties
Korte stijgingen van de hartslag, meestal minimaal 15 slagen gedurende minimaal 15 seconden. Ze laten zien dat het kind reageert en zijn een goed teken.
Deceleraties
Tijdelijke dalingen van de hartslag, meestal minimaal 15 slagen gedurende minimaal 15 seconden. Er zijn drie soorten:
- Vroege deceleraties lopen gelijk op met de wee: de hartslag zakt en herstelt samen met de wee. Ze ontstaan door druk op het hoofdje en zijn normaal.
- Variabele deceleraties wisselen in vorm, diepte en moment. De kaart onderscheidt ongecompliceerd (korter dan 60 seconden en een slagenverlies van minder dan 60 slagen) en gecompliceerd (langer dan 60 seconden).
- Late deceleraties beginnen pas na de top van de wee en herstellen pas na het einde van de wee. Herhaalde late deceleraties zijn op de kaart abnormaal.
CTG classificatie FIGO: tabel
De tabel volgt de voorkant van de kaart. Bpm is slagen per minuut.
| CTG | Hartfrequentie | Variabiliteit | Deceleraties |
|---|---|---|---|
| Normaal |
|
|
|
| Suboptimaal |
|
|
|
| Abnormaal |
|
|
|
| Preterminaal | Totaal verlies aan variabiliteit (<2 bpm) en reactiviteit, met of zonder deceleraties of bradycardie. Baring termineren, onmiddellijk medebeoordeling door gynaecoloog. |
Welke FIGO-versie gebruikt jouw afdeling?
De kaart volgt de indeling in vier groepen die je in Nederland veel tegenkomt, met een normale basislijn van 110 tot 150 slagen. De FIGO-richtlijn uit 2015 gebruikt drie groepen, normaal, verdacht en pathologisch, en noemt 110 tot 160 slagen normaal. Kijk in het protocol van je afdeling welke indeling en grenzen daar gelden.Combinatie van suboptimale kenmerken = abnormaal
Eén suboptimaal kenmerk maakt het CTG suboptimaal. Zie je er twee of meer van verschillende soort, bijvoorbeeld een basislijn van 155 en een verminderde variabiliteit, dan is het CTG volgens de kaart abnormaal. Meld een abnormaal CTG volgens protocol aan de dienstdoende verloskundige of gynaecoloog.Wat is de Apgar-score?
Met de Apgar-score beoordeel je hoe een pasgeborene zich aanpast aan het leven buiten de baarmoeder. De score is in 1952 bedacht door de Amerikaanse anesthesioloog Virginia Apgar. Je geeft op vijf onderdelen 0, 1 of 2 punten, dus het totaal loopt van 0 tot 10. Op de achterkant van de kaart staan ze met de Nederlandse namen.
| 0 punten | 1 punt | 2 punten | |
|---|---|---|---|
| Activiteit | Afwezig | Armen en benen gebogen | Actieve beweging |
| Pols | Afwezig | < 100 / min | > 100 / min |
| Grimas | Geen reactie | Grimas | Niezen, proesten, wegtrekken |
| Aanblik | Blauw, grijs, bleek | Normaal, behalve de extremiteiten | Gehele lichaam normaal (roze) |
| Respiratie | Afwezig | Traag, onregelmatig | Normaal, huilen |
Wat is een normale Apgar-score?
De kaart geeft drie groepen:
- Score boven de 7: normaal.
- Score 4 tot 6: laag.
- Score 0 tot 3: kritiek.
Een score van precies 7 staat niet in een groep op de kaart. In veel bronnen geldt 7 tot 10 als normaal; volg daarin het protocol van je afdeling.
Meet de score 1 minuut, 5 minuten en 10 minuten na de geboorte, zoals de kaart zegt. Het verloop zegt het meest. Veel kinderen scoren na 1 minuut een 7 of 8, vooral omdat handen en voeten nog blauw zijn, en zitten na 5 minuten op een 9 of 10. De opvang van een kind met een lage score begint meteen en wacht niet op de volgende meting.
Ezelsbruggetje: APGAR
De beginletters van de Nederlandse namen op de kaart vormen samen het woord: Activiteit, Pols, Grimas, Aanblik, Respiratie.Voorbeeld: een CTG tijdens de ontsluiting
Een barende vrouw, 39 weken zwanger, heeft 6 cm ontsluiting. Op het CTG zie je een basale hartfrequentie van 155 en al ruim 45 minuten een variabiliteit van ongeveer 4 slagen, zonder acceleraties. Hoe classificeer je dit?
Je loopt de drie onderdelen van de kaart af. De hartfrequentie van 155 valt in 150 tot 170: suboptimaal. De variabiliteit is lager dan 5 slagen gedurende meer dan 40 minuten zonder acceleraties: ook suboptimaal. Deceleraties zie je niet.
Twee suboptimale kenmerken van verschillende soort: volgens de kaart is dat een abnormaal CTG. Kijk ook naar de tabel zelf: een frequentie van 150 tot 170 met verminderde variabiliteit staat bij abnormaal. Je meldt het volgens protocol direct aan de verloskundige of de dienstdoende gynaecoloog, die het CTG beoordeelt en beslist over verder beleid.
Na de geboorte meet je de Apgar-score. Na 1 minuut huilt het kind, beweegt het actief, is de hartslag boven de 100 en trekt het weg bij aanraking, maar de handen en voeten zijn nog blauw: 9. Na 5 minuten is het hele lichaam roze: 10.
Werk je op de kraamafdeling of in het ziekenhuis, dan horen ook de normaalwaarden van de vitale functies van de moeder bij de controles.
Veelgestelde vragen
Wat is een CTG?
CTG staat voor cardiotocogram. Het apparaat registreert tegelijk de hartslag van het ongeboren kind (cardio) en de weeën of samentrekkingen van de baarmoeder (toco). Je ziet het als twee lijnen op papier of een scherm. Een CTG wordt gemaakt tijdens de zwangerschap bij twijfel over het kind, en tijdens de bevalling om te bewaken hoe het kind de weeën verdraagt.
Wat is de FIGO-classificatie van het CTG?
FIGO is de internationale vereniging van gynaecologen en verloskundigen. Haar classificatie beoordeelt het CTG op drie onderdelen: de basale hartfrequentie, de variabiliteit en de deceleraties. Op de kaart leidt dat tot vier groepen: normaal, suboptimaal, abnormaal en preterminaal. Een combinatie van verschillende suboptimale kenmerken telt als een abnormaal CTG.
Wat is een normale hartslag op het CTG?
Volgens de kaart is een normale basale hartfrequentie 110 tot 150 slagen per minuut, met een variabiliteit van 5 tot 25 slagen, acceleraties en hooguit vroege of ongecompliceerde variabele deceleraties. De FIGO-richtlijn van 2015 noemt 110 tot 160 slagen per minuut als normaal. Welke grens je afdeling hanteert, staat in het lokale protocol.
Wat zijn acceleraties op een CTG?
Een acceleratie is een korte, tijdelijke stijging van de hartslag van het kind boven de basale hartfrequentie. Meestal hanteer je minimaal 15 slagen per minuut, gedurende minimaal 15 seconden. Acceleraties zijn een goed teken: ze laten zien dat het kind reageert. Op de kaart horen ze bij een normaal CTG, en afwezigheid van acceleraties samen met een lage variabiliteit is suboptimaal.
Wat zijn deceleraties op een CTG?
Een deceleratie is een tijdelijke daling van de hartslag van het kind onder de basale hartfrequentie, meestal minimaal 15 slagen gedurende minimaal 15 seconden. Vroege deceleraties lopen gelijk op met de wee en zijn normaal. Late deceleraties beginnen pas na de top van de wee en herstellen na de wee; herhaalde late deceleraties zijn op de kaart abnormaal. Variabele deceleraties wisselen in vorm en moment.
Wat is de Apgar-score?
De Apgar-score is een snelle beoordeling van een pasgeborene op vijf onderdelen: activiteit, pols, grimas, aanblik en respiratie. Elk onderdeel krijgt 0, 1 of 2 punten, dus de score loopt van 0 tot 10. Je meet hem 1 minuut, 5 minuten en 10 minuten na de geboorte. De naam komt van de Amerikaanse anesthesioloog Virginia Apgar, die de score in 1952 bedacht.
Wat is een normale Apgar-score?
Op de kaart is een score boven de 7 normaal, 4 tot 6 laag en 0 tot 3 kritiek. Veel bronnen rekenen een score van 7 tot 10 als normaal. Belangrijker dan één getal is het verloop: een kind met een lage score na 1 minuut dat na 5 minuten op 9 zit, heeft zich goed aangepast. Bij een lage score wordt het kind direct opgevangen en zo nodig ondersteund.
Wat betekent Apgar 9 of Apgar 10?
Een Apgar-score van 9 of 10 is goed: het kind beweegt actief, heeft een hartslag boven de 100, reageert met niezen of wegtrekken en huilt. Een 9 komt veel voor, omdat de handen en voeten de eerste minuten vaak nog blauw zijn. Dat geeft op de kaart bij aanblik 1 punt: normaal, behalve de extremiteiten.
De kaart voor aan je uniform
Verloskunde: CTG en Apgar
Alles uit dit artikel staat op deze kaart: 7 × 12 cm, afneembaar kunststof, met een clip aan je pak. Voor € 4,95, of als onderdeel van de Set van 5 (€ 23,95, clip inbegrepen) en de Pick & Click met twintig kaarten.
Werk je bij een leerhuis, opleiding of op een afdeling? Laat de Verloskunde-kaart op maat maken met jullie eigen afkapwaarden, belnummers en logo, of bestel de bestaande kaart voor het hele team tegen staffelprijs. Kaarten op maat · Zakelijk bestellen
