Kennisbank · rekentool
Zuurstof berekenen: hoe lang gaat een zuurstoffles mee?
Zuurstof berekenen is uitrekenen hoeveel liter zuurstof er in een cilinder zit en hoeveel minuten je daarmee kunt geven. Je hebt er drie getallen voor nodig: de inhoud van de cilinder, de druk op de manometer en de flow in liters per minuut. Reken het hieronder na met de rekentool, of volg de twee stappen van de kaart.
Zuurstof berekenen met de rekentool
Vul de inhoud van de cilinder in, de druk die je afleest en de flow. De rekentool laat de stappen A en B van de rekenkaart zien, zodat je ziet waar jouw som afwijkt. Op het tweede tabblad reken je andersom: hoeveel bar je nodig hebt voor een vervoer van een bepaalde duur.
Tussenstappen
- A. 200 bar × 2 L = 400 liter op voorraad
- B. 400 liter : 4 L/min = 100 minuten
Goed voor 1 uur en 40 minuten (100 minuten)
Hulpmiddel om je eigen som te controleren. De uitkomst is de voorraad op papier bij een continue flow; minuten zijn naar beneden afgerond, de benodigde druk naar boven. Reken zelf na en volg de afspraken van je afdeling.
Zuurstof berekenen: de formule in twee stappen
De formule voor zuurstof berekenen is druk (bar) × inhoud cilinder = liters zuurstof op voorraad, en liters op voorraad : behoefte per minuut = het aantal minuten. Zo staat het op de achterkant van de kaart.
| Stap | Wat je doet | Voorbeeld: cilinder van 2 L bij 200 bar, 4 L/min |
|---|---|---|
| A | Bereken het aantal liter zuurstof op voorraad: druk (bar) × inhoud cilinder | 200 × 2 = 400 liter |
| B | Bereken hoeveel minuten er zuurstof gegeven kan worden: liters op voorraad : behoefte per minuut | 400 : 4 = 100 minuten |
- Inhoud cilinder: de ruimte in de fles zelf, in liters. Het getal staat op de cilinder.
- Druk: wat je afleest op de manometer, in bar. Hoe meer er gebruikt is, hoe lager de druk.
- Behoefte per minuut: de flow die je instelt, in liters per minuut.
De kaart voor aan je uniform
Verpleegkundig rekenen
De twee stappen voor zuurstof staan op de achterkant, naast de formule voor medicatie. Op de voorkant staan de druppelsnelheid en de vaste pompstanden. 7 × 12 cm, afneembaar kunststof, met een clip aan je pak. Voor € 4,95.
Hoe lang gaat een volle zuurstofcilinder mee?
Voor een volle cilinder bij 200 bar staat de uitkomst hieronder per flow. De tabel is uitgerekend met de twee stappen van de kaart: een cilinder van 2 liter bevat dan 400 liter zuurstof, een cilinder van 10 liter 2000 liter.
| Flow | 1 liter | 2 liter | 5 liter | 10 liter |
|---|---|---|---|---|
| 1 L/min | 3 u 20 | 6 u 40 | 16 u 40 | 33 u 20 |
| 2 L/min | 1 u 40 | 3 u 20 | 8 u 20 | 16 u 40 |
| 3 L/min | 1 u 06 | 2 u 13 | 5 u 33 | 11 u 06 |
| 4 L/min | 50 min | 1 u 40 | 4 u 10 | 8 u 20 |
| 5 L/min | 40 min | 1 u 20 | 3 u 20 | 6 u 40 |
| 6 L/min | 33 min | 1 u 06 | 2 u 46 | 5 u 33 |
| 8 L/min | 25 min | 50 min | 2 u 05 | 4 u 10 |
| 10 L/min | 20 min | 40 min | 1 u 40 | 3 u 20 |
| 15 L/min | 13 min | 26 min | 1 u 06 | 2 u 13 |
De tabel helpt om je uitkomst te schatten voordat je rekent. Staat de manometer op 100 bar, dan heb je de helft van de tijd in de tabel. Bij 50 bar is het een kwart.
Is de voorraad genoeg voor het vervoer?
Vaak is de vraag niet hoe lang de cilinder meegaat, maar of hij genoeg is voor het onderzoek of de rit die eraan komt. Dan reken je de twee stappen andersom: eerst de liters die je nodig hebt, daarna de druk die daarbij hoort.
| Stap | Wat je doet | Voorbeeld: 45 minuten bij 4 L/min, cilinder van 2 L |
|---|---|---|
| 1 | Liters die je nodig hebt: behoefte per minuut × minuten | 4 × 45 = 180 liter |
| 2 | Druk die daarbij hoort: liters : inhoud cilinder | 180 : 2 = 90 bar |
Lees je meer af dan 90 bar plus de reserve van je afdeling, dan is de cilinder genoeg. Tel bij de minuten ook de wachttijd en de terugweg mee. Een onderzoek van een kwartier duurt met vervoer en wachten al snel drie kwartier.
Reken met de druk van nu en houd een reserve aan
De uitkomst van de formule is de voorraad op papier, niet de tijd die je veilig hebt. Een cilinder geeft bij lage druk geen betrouwbare flow meer, en een vertraging onderweg is snel opgelopen. In de praktijk houd je daarom een marge aan, bijvoorbeeld door de cilinder niet onder een bepaalde druk te laten komen. Welke grens dat is, staat in de afspraken van je afdeling of de vervoersdienst.
Lees de druk af vlak voor vertrek
De manometer van een cilinder die al een keer gebruikt is, staat niet meer op 200 bar. Reken met de druk die je op dat moment afleest, niet met wat een volle cilinder bevat. In de rekentool vul je de reserve in bij het onderste veld; dat deel van de druk telt dan niet mee in de minuten.Zuurstof berekenen oefenen: zes sommen met antwoorden
Oefen je voor de rekentoets? Deze sommen maak je met de twee stappen van de kaart. Reken eerst zelf en klap dan het antwoord open. Bij elk antwoord staat een controle met een tweede rekenmethode. Minuten rond je naar beneden af.
Som 1. Een cilinder van 2 liter staat op 200 bar. De patiënt krijgt 2 liter per minuut. Hoeveel minuten zuurstof heb je?
A: 200 × 2 = 400 liter op voorraad. B: 400 : 2 = 200 minuten, dat is 3 uur en 20 minuten.
Controle: 2 liter per minuut is 120 liter per uur. 400 : 120 = 3,33 uur, en 0,33 uur is 20 minuten.
Som 2. Een cilinder van 10 liter staat op 150 bar. De flow is 5 liter per minuut. Hoe lang gaat de cilinder mee?
A: 150 × 10 = 1500 liter op voorraad. B: 1500 : 5 = 300 minuten, dat is 5 uur.
Controle: 5 liter per minuut is 300 liter per uur, en 1500 : 300 = 5 uur.
Som 3. Een cilinder van 2 liter staat nog op 80 bar. De patiënt krijgt 6 liter per minuut. Hoeveel minuten heb je?
A: 80 × 2 = 160 liter op voorraad. B: 160 : 6 = 26,7, naar beneden afgerond 26 minuten.
Controle: in 10 minuten gaat er 60 liter doorheen. Na 20 minuten is 120 liter gebruikt en is er 40 liter over; 40 : 6 = 6,7 minuten. Samen 26,7 minuten.
Som 4. Een patiënt gaat 45 minuten van de afdeling en krijgt 4 liter per minuut. Je hebt een cilinder van 2 liter. Hoeveel bar moet de manometer minstens aanwijzen?
Je hebt 4 × 45 = 180 liter nodig. 180 : 2 = 90 bar, plus de reserve die je afdeling aanhoudt.
Controle met de kaart: 90 × 2 = 180 liter, en 180 : 4 = 45 minuten.
Som 5. Een cilinder van 5 liter staat op 120 bar. In deze som houd je 30 bar reserve aan. De flow is 3 liter per minuut. Hoeveel minuten kun je geven?
Te gebruiken druk: 120 − 30 = 90 bar. A: 90 × 5 = 450 liter. B: 450 : 3 = 150 minuten, dat is 2 uur en 30 minuten.
Controle: zonder reserve is het 120 × 5 = 600 liter, goed voor 200 minuten. De reserve is 30 × 5 = 150 liter, goed voor 50 minuten. 200 − 50 = 150 minuten. De 30 bar is een voorbeeld; de reserve op jouw afdeling kan anders zijn.
Som 6. Een patiënt met 10 liter per minuut gaat naar een onderzoek en is naar verwachting 40 minuten weg. Je hebt een cilinder van 2 liter op 150 bar. Is dat genoeg?
A: 150 × 2 = 300 liter op voorraad. B: 300 : 10 = 30 minuten. Dat is niet genoeg voor 40 minuten.
Controle andersom: voor 40 minuten heb je 10 × 40 = 400 liter nodig, en 400 : 2 = 200 bar. Dat is een volle cilinder zonder enige marge. Neem een grotere cilinder mee.
Meer oefenen met druppelsnelheid, pompstand en medicatie? Die sommen staan bij druppelsnelheid berekenen, met de rekentool voor de andere formules van de kaart.
Waar het misgaat bij zuurstof berekenen
1. De inhoud van de cilinder aanzien voor de voorraad
Op een cilinder van 2 liter staat 2 liter, maar er zit geen 2 liter zuurstof in. Dat getal is de ruimte in de fles. De voorraad krijg je pas door de inhoud met de druk te vermenigvuldigen.
2. Rekenen met een volle cilinder
Wie standaard met 200 bar rekent, komt bij een halfvolle cilinder op het dubbele uit van wat er werkelijk in zit. Lees de manometer af en gebruik dat getal in stap A.
3. Minuten en uren door elkaar
De flow is per minuut, dus de uitkomst van stap B is in minuten. Honderd minuten is 1 uur en 40 minuten, niet 1 uur. Reken om door te delen door 60 en zet de eenheid achter het getal.
4. Delen in de verkeerde richting
In stap B deel je de liters door de flow, niet andersom. Past de uitkomst niet bij wat je verwacht, kijk dan in de tabel hierboven of je in de buurt zit.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een zuurstoffles van 2 liter mee?
Een volle cilinder van 2 liter bij 200 bar bevat 200 × 2 = 400 liter zuurstof. Bij 1 liter per minuut is dat 400 minuten, bij 2 liter per minuut 200 minuten en bij 4 liter per minuut 100 minuten. Is de cilinder al gebruikt, reken dan met de druk die je nu afleest. Het is de voorraad op papier; houd de marge van je afdeling aan.
Hoeveel liter zuurstof zit er in een zuurstofcilinder?
Dat reken je uit met stap A van de kaart: de druk in bar maal de inhoud van de cilinder in liters. Een cilinder van 2 liter bij 200 bar bevat 400 liter zuurstof, een cilinder van 10 liter bij 200 bar 2000 liter. Staat de manometer op 100 bar, dan is er nog de helft over.
Hoe bereken je hoeveel bar je nodig hebt voor vervoer?
Reken andersom. Vermenigvuldig de flow met het aantal minuten dat je zuurstof nodig hebt; dat zijn de liters die je nodig hebt. Deel die door de inhoud van de cilinder en je hebt de druk in bar. Voor 45 minuten bij 4 liter per minuut is dat 180 liter. Met een cilinder van 2 liter moet de manometer dan minstens 90 bar aanwijzen, plus de reserve die je afdeling aanhoudt.
Wat is het verschil tussen de inhoud van de cilinder en de liters zuurstof?
De inhoud van de cilinder is de ruimte in de fles zelf, bijvoorbeeld 2 of 10 liter. Dat getal staat op de cilinder. Omdat de zuurstof onder druk staat, zit er veel meer gas in dan die inhoud doet vermoeden. Hoeveel liter zuurstof je kunt geven, volgt uit de druk maal de inhoud.
Mag je rekenen tot de cilinder helemaal leeg is?
Nee. De formule geeft de voorraad op papier. Bij een lage druk geeft een cilinder geen betrouwbare flow meer, en onderweg loopt een vertraging snel op. Houd daarom een reserve aan en wissel de cilinder op tijd. Welke restdruk daarvoor geldt, staat in de afspraken van je afdeling of de vervoersdienst.
Geldt de formule voor elke manier van zuurstof geven?
De formule geldt voor een cilinder met zuurstof onder druk en een continue flow in liters per minuut. Een zuurstofconcentrator maakt zuurstof uit de omgevingslucht en heeft geen voorraad die opraakt. Een systeem dat alleen zuurstof geeft bij het inademen, verbruikt minder dan de formule aangeeft. Kijk daarvoor in de gebruiksaanwijzing van het apparaat.